Sosyal Medya ve Reklam Hukuku

0 34
Büyükyılmaz

Büyükyılmaz

, reklamcılık uygulaması açısından hedef kitlenin taleplerinin daha etkin tespiti, kişiselleştirilmiş reklamların sunulması ve reklam maliyetlerinin azaltılması gibi birçok imkân sunmaktadır. Bu mecranın gelişimi ve sağladığı olanaklarla bağlantılı olarak, farklı reklam yöntemleri de kendine yer bulmuştur. Mecranın, reklamcılık açısından bugüne kadar çoğunlukla edilgen konumda olan tüketiciyi, daha etkin bir konuma taşıması ve sosyal paylaşım siteleri vasıtasıyla görüşlerin hızlı ve kolaylıkla paylaşımını mümkün kılması, reklamcılık uygulamasını dikkate değer ölçüde değiştirmiştir.

Reklam hukuku açısından önemli bir konu,  geleneksel reklamcılık uygulaması esas alınarak yapılan düzenlemelerin ve buna bağlı yaptırımların etkinliğidir. Her ne kadar, yeni yapılan düzenleme öncesinde RTÜK’ün anılan sosyal paylaşım platformlarına ve özellikle de Youtube gibi video yayınına özgülenenlere yönelik yaptırım yetkisi tartışma konusu edilse de, anılan mecraların bu kapsama alınmaması, Türk hukuk sisteminde belirtilen konuda Reklam Kurulu’nun yetkisinin devam ettiği sonucuna ulaştırmaktadır.

Türkiye’de reklam hukukunun genel esasları 07.11.2013 tarih ve 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve buna dayanarak çıkarılan Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ile 6112 sayılı Radyo Ve Televizyonların Kuruluş Ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun‘da belirlenmektedir.

Bunun yanı sıra diğer bazı kanunlarda ve alt mevzuatta ilgili mecra ve ürün grupları ile ilgili özel düzenlemeler bulunmaktadır.

Ülkemizde reklamların hukuka uygunluğunun denetiminin esasen üçayaklı olduğu söylenebilir. Esas hukuka uygunluk denetimi, herhangi bir mecra kısıtlaması olmaksızın her türlü reklamın denetimini sağlayan ve Bakanlığı bünyesindeki Reklam Kurulu tarafından yapılmaktadır. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (“RTÜK”) program desteklemesi, ürün yerleştirme ve sair reklam benzeri uygulamaları da kapsayacak şekilde radyo, televizyon ve isteğe bağlı yayın mecrası üzerinden yayınlanan ticari iletişimi denetlemektedir. Reklam Özdenetim Kurulu reklamlarla ilgili tüketici şikâyetleri, reklam verenler veya reklam ajanslarının ticari iletişim ve tanıtım faaliyetleri dolayısıyla birbirleri hakkındaki şikâyetleri ile ilgili bağlayıcı olmayan ve tavsiye niteliğinde görüş bildirir. Ayrıca reklam ajansı veya reklam verenler tarafından talep edilmesi halinde yayın öncesi danışma hizmeti verir.

Reklamlarda İspat Yükü ve Tanıklı Reklam

Ticari reklamların dürüst ve doğru, ticari reklamlarda yer alan iddiaların doğruluğunun ispatlanabilir olmaları esastır. Uygulamada, reklamların yanıltıcı olup olmadığının ve reklamların doğruluğunun tespiti en sık karşılaşılan ve yanıtlaması en güç sorulardan birisidir. Zira Türk Hukuk sisteminde yanıltıcı reklam yasak olmasına rağmen yanıltıcı reklamın ne olduğuna ilişkin bir tanım yapılmamıştır. Genel olarak yanlış veya yanıltıcı bilgi verilmesi, dürüstlük kuralına aykırı reklam yapılması yanıltıcı reklam olarak tanımlanmaktadır.

Buna göre reklam verenler reklamlarında yer alan iddialarını bilimsel geçerliliği olan bilgi ve belgelerle kanıtlanmak zorundadır. Reklam veren bilimsel olarak geçerli olması şartıyla kendi bünyesinde mevcut birtakım verilerle iddiasını ispat edebilir. Bu noktada belirtmek gerekir ki, reklamın kendisinin gösterilmesi esnasında reklamdaki iddiaların geçerliğinin bilimsel dayanağının reklamda belirtilmesi yönünde bir yasal zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak, şikâyet üzerine veya re’sen, Reklam kurulu nezdinde olası bir inceleme halinde geçerli bilimsel bilgi ve belgelerin sunulması gerekmektedir.

Karşılaştırmalı reklamlar bakımından ise rakip bir firmanın benzer ürünleri ile karşılaştırma söz konusu olduğundan daha ileri seviye bir ispat yükümlülüğü öngörülmektedir. Bu doğrultuda karşılaştırmalı reklamlarda, reklam veren, her hâlükârda üniversitelerin ilgili bölümlerinden veya akredite ya da bağımsız araştırma, test ve değerlendirme kuruluşlarından alınmış bilgi ve belgeler ile karşılaştırmaya konu iddiasını kanıtlamak zorundadır.

Büyükyılmaz

Büyükyılmaz

Büyükyılmaz

Büyükyılmaz

İspat yükünün bulunmadığı herhangi bir reklam türü veya özel ürün grubu bulunmamakla birlikte soyut birtakım iddiaların ispat edilmesinin beklenmediği kabul edilebilir. Ancak reklamlarda soyut ve süperlatif iddialar karşısında Reklam Kurulu’nun yorumunun son derece katı olduğunu belirtmek gerekir. Reklam Kurulu “en iyi, dünyada bir numara vb.” süperlatif iddiaların da ispat edilmesi gerektiği gerekçesiyle bu tür iddiaların ispat edilemediği hallerde idari yaptırım uygulayabilmektedir. Bunun yanı sıra reklamların doğru ve reklamda sunulan iddianın açık olması kuralı uyarınca reklamlardaki soyut birtakım ifadelerin reklamların anlaşılmasını güçleştirmemesi ve reklamlarda açık olmayan, muğlak, belirsiz iddialara sebep olmaması gerekmektedir.

Tanıklı reklamlar bakımından da reklamların doğruluğu ve reklamlardaki iddiaların ispatı büyük önem taşımaktadır. Tanıklı reklamlarda da benzer şekilde tanıklığına başvurulan kişi, kurum veya kuruluşun tecrübesine, bilgisine veya araştırma sonuçlarına dayanmayan ve gerçek olmayan hiçbir tanıklık ya da onay ifadesine yer verilmemesi, bunlara atıfta bulunulmaması gerekmektedir.


Sosyal Medya Reklamlarının Etik Sorunsalı
Sosyal medyanın erişim ve etkileşim düzeyi reklam ve pazarlamacılar için bu mecrayı cazip hale getirmektedir. Özellikle reklamcılar için sosyal platformların hukuki yapısının henüz oluşturulmamış olması ve yaratıcılıkta diğer mecraların geride bırakan uygulamaların yer alması sosyal medyayı daha tercih edilir kılmaktadır. Erişim kolaylığı nedeniyle hızla toplumsal hayatımızda yer alan sosyal medya ortamları zamanla bir takım etik sorunları da beraberinde getirmektedir. Kullanıcılara ait güvenliğinin sağlanamamasından, bireylerin istem dışı yada gizli reklamlara maruz kalmasına kadar birçok etik problem üzerinde tartışılmaktadır. Çevrimdışı reklam anlayışından farklı olarak reklam olduğu açıkça belirtilmeyen, içeriklerin içine gömülen reklam uygulamaları gizli reklam olarak ifade edilmektedir.

Reklam Kurulu (“Kurul”), yapmış olduğu toplantısında, takviye edici gıda niteliğinde bulunan bir ürüne ilişkin, altı kişinin kişisel sosyal medya hesapları üzerinden paylaşmış olduğu içerikleri örtülü reklam kapsamında değerlendirmiştir. Bu içeriklerin 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği ile düzenlenen reklamların uyması gereken genel esaslara uymadığı ve de tanıtımı yapılan ürünün niteliği gereği tanıtımlarında uyulması gereken özel düzenlemelere aykırı olduğu gerekçesi ile, gerek reklam veren şirket gerekse de sosyal medya hesapları üzerinden ihlal içeren içerikleri paylaşan altı kişi hakkında idari para cezasına hükmederken, ilgili reklamların da durdurulmasına karar vermiştir.

Kurul kararlarında, kişisel Instagram hesapları üzerinden paylaşım yapan kişilerin ürüne ilişkin videolarda söz konusu ürünün, içeriğindeki bileşenler sayesinde bağışıklık sistemini güçlendirdiği, Covid – 19 da dahil olmak üzere her türlü virüs kaynaklı enfeksiyonlara (grip, nezle vs.) karşı koruduğu, enfekte olmuş kişilerin de bu ürün sayesinde kısa sürede iyileşebileceği şeklinde algıya yol açacak ifadelere yer verdiklerinin ve ürünü kullanarak fayda elde ettikleri yönünde tanıklık ettiklerinin tespit edildiği belirtilmiştir.

Yapılan değerlendirme neticesinde;

  • Açıkça reklam olduğu hususunun belirtilmemesi nedeniyle mevzuatta yer alan “Örtülü Reklam”’a ilişkin hükümleri ihlal ettiği,
  • Söz konusu ürünlerin, sosyal medya hesapları üzerinden paylaşımları yapılan kişilerce bizzat deneyimlendiği şeklinde bir algı oluşturulmasına rağmen bu durumun gerçeği yansıtmamasından sebeple içeriklerin aldatıcı, yanıltıcı olduğu ve “Tanıklı Reklam”a ilişkin hükümleri ihlal ettiği,
  • Takviye edici gıdalar için sağlık beyanlarının kullanılmasının yasak olmasına rağmen söz konusu içeriklerde yer alan ifadelerin sağlık beyanı kapsamında bulunduğu ve söz konusu ürünlerin bir ilaç veya beşeri tıbbi ürün gibi tanıtıldığı,
  • İçeriklerde yer alan sağlık beyanı kapsamında bulunan ifadeler için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu’ndan izin alınmadığı,
  • Söz konusu doğruluğu bilimsel olarak ispat edilmemiş beyanlar ile tüketicilerin aldatılıp yanıltıldığı,

gerekçeleriyle, ilgili içeriklerin Sağlık Beyanı ile Satışa Sunulan Ürünlerin Sağlık Beyanları Hakkında Yönetmelik’in 5/a, b, c, ç, d maddeleri, Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği’nin 7/1, 7/2, 7/4 maddeleri, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu’nun 24/3 maddesi, Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği’nin 5/1-b, 7/1, 7/2, 7/3,7/4, 7/5,9/1, 9/2, 9/5 ve 26’ncı maddeleri, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un 61. maddesi hükümlerine aykırı olduğu tespit edilmiştir. Anılan aykırılıklar sebebiyle Kurul gerek reklam veren şirket gerekse de içerikleri paylaşan altı kişi hakkında ayrı ayrı 104.781,00 TL idari parasına hükmetmiştir. Kurul, idari para cezasının yanı sıra, söz konusu reklamların durdurulmasına da karar vermiştir.

Büyükyılmaz Hukuk&Danışmanlık

Büyükyılmaz Hukuk&Danışmanlık

Başarı ayrıntılarda gizlidir

İlkeli-Güçlü-Yetkin
  • Önemli Not!

    Web sitesinin içinde yer alan tüm bilgi ve materyaller sadece bilgilendirme amaçlı olup, bunların tamamına veya bir kısmına dayanılarak yapılan işlemlere, eylemlere ve bunların sonuçlarına ilişkin hiçbir sorumluluk kabul edilmez.!

HİZMET TALEBİ

    Adınız/Firmanız

    Email

    Telefon

    Alan

    Konu

    Müsait Olduğunuz Vakit

    Talebiniz alındıktan sonra en geç 48 saat içerisinde size dönüş yapılacaktır.

    Büyükyılmaz

    Büyükyılmaz

    Büyükyılmaz

    Bu sitede size daha iyi bir deneyim sunabilmek adına, bu sayfayı ziyaretinizle ilgili bilgileri toplamak amaçlı çerezler kullanılmaktadır. Çerez kullanımı politikamız için Çerez Politikası Tamam Gözat

    %d blogcu bunu beğendi: