Sigortalılık Başlangıcı-Yurtdışı Borçlanmaları

8
Büyükyılmaz

Büyükyılmaz

Yurt dışı borçlanması nedir, nasıl gerçekleşmektedir, kimler başvurabilmektedir?

Yurtdışında ilk defa çalışmaya başlayanların bu çalışmalarının, ilgili sözleşme kapsamında Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilebilmesinin bazı şartları vardır.

Yurt dışı borçlanması

Büyükyılmaz

Büyükyılmaz

Vatandaşların yurtdışında geçirdikleri süreleri belgelemek suretiyle, bu süreler karşılığında hesaplanacak miktarda primin Türk Güvenlik Kurumuna (SGK) isteğe bağlı olarak ödenmesidir.

Yurtdışı sürelerinin borçlandırılabilmesi için;

  • -Türk vatandaşı olmak,
  • -Borçlanma kapsamındaki yurtdışı sürelerini belgelendirmek ve
  • -Yazılı istekte bulunmak şarttır.

Türk vatandaşlığında geçmeyen yurtdışı sigortalılık, işsizlik veya ev kadını olarak geçen süreler borçlandırılmayacağı gibi,

Borçlanma başvuru tarihinde Türk vatandaşı olmadığı tespit edilen sigortalı ve hak sahiplerinin borçlanma talepleri de reddedilir.

Sigortalı tarafından, ülkemizdeki sigortalılığının başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülerek bulunan tarih olacaktırBorçlandırılan yurtdışı süreleri, Türkiye’deki prim ödeme gün sayıları veya hizmetlerine eklenecektir.

Yurtdışı borçlanması yapan sigortalı eğer hak ediyorsa hem çalıştığı ülkeden hem de ülkemizdeki sosyal güvenlik kurumundan emekli aylığı alabilecektir. Yine her iki ülkede de sağlık yardımlarından yararlanabilecektir.

Yargıtay Kararı

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 13.12.2016 tarihli 2015/16151 E. 2016/14908  K. sayılı kararında;

Dava, Alman Rant Sigortasına giriş tarihinin Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olduğunun tespiti, istemine ilişkindir.

Uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süresini düzenleyen 5510 sayılı Kanunun 38’inci madde hükmü; malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında dikkate alınacak sigortalılık süresinin başlangıcını; 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun geçici 20’nci maddesi kapsamındaki sandıklara veya bu Kanuna tâbi olarak malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak ilk defa kapsama girdiği tarih olarak kabul edileceğini öngörürken, Uluslararası … güvenlik sözleşme hükümlerini saklı tutmuştur.

Kaldı ki, Anayasamızın 90/son maddesi uyarınca, yöntemince yürürlüğe konulmuş Uluslararası sözleşmeler kanun hükmünde olduğu gibi, normlar hiyerarşisi yönünden uluslararası sözleşme kurallarına uygulamada yasal güç tanınmakta ve bu kuralların uygulanma önceliği de haiz bulunmaktadır.

Nitekim Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarının yurt dışında geçirdikleri çalışma sürelerinin sosyal güvenlikleri açısından değerlendirilebilmesi amacıyla 22.05.1985 tarihli resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş bulunan 3201 sayılı Yurt Dışında Bulunan Türk Vatandaşlarının Yurt Dışında Geçen Sürelerinin Sosyal Güvenlikleri Bakımından Değerlendirilmesi Hakkında Kanunla, Türk Vatandaşlarının yurtdışında 18 yaşını doldurduktan sonra, Türk Vatandaşı iken geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurtdışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri halinde, bu Kanun hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirileceğini öngörmüştür.

Yukarıdaki açıklamalar çerçevesinde, anılan sözleşme hükmünün uygulanabilmesi, Türkiye Cumhuriyeti ile Federal Almanya Cumhuriyeti arasında imzalanan kapsamında, Türkiye’de sigorta başlangıcına esas olan Alman Rant Sigortasına giriş tarihinin, 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılması ile mümkündür.

Yurtdışı Borçlanması
Yurtdışı Borçlanması

Öte yandan; 11.09.2014 tarihli Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6552 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi ile 3201 sayılı Kanunun 5’inci maddesinin beşinci fıkrasına “Ancak uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde … sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.” cümlesi eklenerek; yurtdışında ilk defa çalışmaya başlayanların bu çalışmalarının ilgili sözleşme kapsamında Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilebilmesi 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma yapma şartına bağlanmıştır.

Bu halde yapılması gereken iş; davacı tarafa yöntemine uygun şekilde verilecek mehille, Alman Rant sigortasına giriş tarihini içerecek şekilde yurtdışı borçlanmasının usulünce sağlanması ve borçlanmanın varlığı halinde sigorta başlangıcına hükmedilmesinden ibarettir.

Şüphesiz 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanılmamış olsa bile, sözleşmede bahsedilen sigorta başlangıcı hükmü kısmi sözleşme aylığında nazara alınabilecektir.

Mahkemece, bu maddi ve hukuki olgular gözönünde tutulmaksızın, eksik inceleme ve araştırmayla yazılı şekilde hüküm kurulması, usul ve yasaya aykırı olup bozma gerekir.

O hâlde, davalı Kurum vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve hüküm bozulmalıdır.

denilmiştir.


SONUÇ

Yurt dışı borçlanması; vatandaşların yurtdışında geçirdikleri süreleri belgelemek suretiyle, bu süreler karşılığında hesaplanacak miktarda primin SGK’ya isteğe bağlı olarak ödenmesidir.

Uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde sigortasına girişinden önce (*) âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların, âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.

Yurtdışında ilk defa çalışmaya başlayanların bu çalışmalarının ilgili sözleşme kapsamında Türkiye’de sigorta başlangıç tarihi olarak kabul edilebilmesi 3201 sayılı Kanun kapsamında borçlanma yapma şartına bağlıdır.

Not:

(*) Türkiye Cumhuriyeti ile 28 ülke arasında sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmıştır. Bu ülkelerden AB’ye üye olanlar Almanya, Avusturya, Belçika, Çek Cumhuriyeti, Danimarka, Fransa, Hırvatistan, Hollanda, İsveç, İngiltere (Brexit yürürlüğe girene kadar), İtalya, Lüksemburg, Romanya ve Slovakya’dır. AB üyesi olmasına rağmen Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi olmayan ülkeler ise; Bulgaristan, Estonya, Finlandiya, Güney Kıbrıs, İrlanda, Letonya, Litvanya, Macaristan, Malta, Polanya,  Slovenya ve Yunanistan. İspanya ve Portekiz’le ise Türkiye arasında sosyal güvenlik sözleşmesi olmamasına rağmen bu ülkeler Türkiye ile birlikte 16.04.1964 tarihli Avrupa Sosyal Güvenlik Sözleşmesi taraf olduklarından karşılıklı hizmetler birleştirilip kısmi aylık bağlanabilmektedir. Diğer ülkeler ise AB üyesi olmayan ülkelerden oluşmaktadır.

Sözleşmeli 28 ülke içerisinde Türkiye sigortasına girişten önce o ülke sigortasına girişin Türkiye için de ilk sigorta girişi sayılacağına dair sözleşmelrinde hüküm bulunan ülke sayısı ise 20’dir. Bunlar  Almanya, Arnavutluk, Avusturya, Azerbaycan, Belçika, Bosna Hersek, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Gürcistan, Hırvatistan, Hollanda, İsviçre, İtalya, Kanada, Kebek, KKTC, Güney Kore, Lüksemburg, Makedonya ve Slovakya.

Uluslararası ikili veya çok taraflı sosyal güvenlik sözleşmelerinin Türk hukuk sisteminde geçerliliği ve kanunlar hiyerarşisindeki konumu Anayasamızın 90. maddesinde belirtilmiştir. Buna göre usulüne göre yürürlüğe konulmuş uluslararası andlaşmalar KANUN HÜKMÜNDEDİR ve bunlar hakkında Anayasaya aykırılık iddiası ile Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağı gibi temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslararası andlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hükümler içermesi nedeniyle çıkabilecek uyuşmazlıklarda da uluslararası andlaşma hükümleri esas alınır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ile Anayasa Mahkememizin içtihatlarına göre sosyal güvenlik hakkı temel hak ve özgürlükler içerisinde kabul edildiğinden uluslararası andlaşmalardaki hükümlerle Türkiye’deki bir kanun hükmü farklı ise Türk kanunu değil uluslararası sözleşme hükümleri uygulanacaktır ki, bu uluslararası sözleşmenin kanun üzerinde bir etkiye sahip olduğunu gösterir.

Büyükyılmaz Hukuk&Danışmanlık

Büyükyılmaz Hukuk&Danışmanlık

Başarı ayrıntılarda gizlidir

İlkeli-Güçlü-Yetkin
  • Önemli Not!

    Web sitesinin içinde yer alan tüm bilgi ve materyaller sadece bilgilendirme amaçlı olup, bunların tamamına veya bir kısmına dayanılarak yapılan işlemlere, eylemlere ve bunların sonuçlarına ilişkin hiçbir sorumluluk kabul edilmez.!

HİZMET TALEBİ

    Adınız/Firmanız

    Email

    Telefon

    Alan

    Müsait Olduğunuz Vakit

    Talebiniz alındıktan sonra en geç 48 saat içerisinde size dönüş yapılacaktır.

    Büyükyılmaz

    Büyükyılmaz

    Büyükyılmaz

    Cevap bırakın

    E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

    Bu sitede size daha iyi bir deneyim sunabilmek adına, bu sayfayı ziyaretinizle ilgili bilgileri toplamak amaçlı çerezler kullanılmaktadır. Çerez kullanımı politikamız için Çerez Politikası Tamam Gözat

    %d blogcu bunu beğendi: